Dobry gospodorzu wpuś nos na pałace - nadpopradzkie kolędowanie

Treść

Dobry gospodorzu wpuś nos na pałace - nadpopradzkie kolędowanie

projekt realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności

Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju. GRANTY 2025

OKRES REALIZACJI 1.09.2025 r. – 28.02.2026 r.

Projekt ma na celu artystyczne i edukacyjne odtworzenie zanikającej tradycji kolędowania Czarnych Górali – grupy etnograficznej Górali Nadpopradzkich z Piwnicznej-Zdroju. Inicjatywa łączy działania badawcze, teatralne, edukacyjne i promocyjne, służąc ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Na podstawie źródeł etnograficznych i relacji mieszkańców powstanie scenariusz widowiska przedstawiające grupy kolędnicze oraz 3 scenariusze dla dzieci grup kolędniczych:
1. kolędników z turoniem (kozą),

2. kolędników z szopką lalkową,

3. kolędników z gwiazdą.

W oparciu o ten materiał wydana zostanie książeczka edukacyjna (A5, 50 stron, twarda oprawa, nakład 1000 egzemplarzy), zawierająca teksty kolędnicze, opisy postaci, gotowe dialogi dla 3 rodzajów grup pisane w gwarze, fotografie i rysunki strojów wraz z opisem, komentarz regionalistyczny oraz instrukcje dotyczące stroju i zachowań kolędniczych. Wersja cyfrowa publikacji będzie dostępna na stronie dolinapopradu.com. Do widowiska, w ramach projektu przygotowanych zostanie 10 kompletów strojów męskich i 10 damskich dla występujących aktorów oraz 3 kompletne stroje kolędników (z gwiazdą, z szopką, z turoniem/kozą). Stroje będą zgodne z dawnymi wzorami i po zakończeniu projektu nieodpłatnie udostępniane lokalnym grupom kolędniczym do dalszego użytku. Dodatkowo wykonane zostaną rekwizyty (maska Żyda, gwiazda, koza, szopka) i stylizowana scenografia (wnętrze izby góralskiej). Premiera widowiska odbędzie się 6 stycznia 2026 r. w MGOK Piwniczna-Zdrój i zostanie poprzedzona Orszakiem III Króli ulicami miasta. Wydarzeniu będzie towarzyszyć degustacja tradycyjnych potraw wigilijnych dla mieszkańców. Całość zostanie zarejestrowana i transmitowana online. W okresie świątecznym zrealizowanych zostanie 5 spotkań edukacyjnych w szkołach gminy Piwnicznej-Zdroju oraz Rytra (szkoła w Piwnicznej-Zdroju, Kosarzyskach, Głębokiem, Łomnicy-Zdroju, Rytrze), podczas których uczniowie poznają postacie kolędnicze, kolędy oraz tradycje związane z okresem Bożego Narodzenia. Otrzymają również egzemplarze książeczki edukacyjnej, którą będą mogli wykorzystać do stworzenia własnej grupy kolędniczej z tradycyjnymi strojami i dialogami. Obecnie nieliczne grupy kolędnicze pojawiające się na terenie gminy nie przedstawiają żadnej scenki – ograniczają się do zaśpiewania jednej kolędy i odejścia. Ubrane są często w nieadekwatne kostiumy, jak np. współczesny strój św. Mikołaja w stylu Coca-Coli, co obniża rangę tradycji i sprawia, że mieszkańcy niechętnie wpuszczają je do domów. Projekt ma na celu przywrócenie autentycznej formy kolędowania, zwiększenie świadomości mieszkańców oraz dostarczenie gotowych narzędzi do reaktywacji tradycji. Projekt zostanie zrealizowany przez MGOK Piwniczna-Zdrój we współpracy z etnografem, regionalistką, zespołem regionalnym „Dolina Popradu”, Stowarzyszeniem Górali Nadpopradzkich, specjalistami ds. dźwięku, światła i transmisji oraz wykonawcami lokalnymi (krawcy, rzemieślnicy, graficy, malarze, cieśle, rzeźbiarze). Przedsięwzięcie zostanie wsparte kampanią promocyjną obejmującą plakaty, banery, reklamy internetowe oraz film promocyjny. Efektem projektu będzie trwałe narzędzie edukacyjne, nowe widowisko oparte na lokalnej tradycji oraz ponowne zakorzenienie kolędniczego zwyczaju w świadomości i praktyce mieszkańców Doliny Popradu oraz ich najmłodszych pokoleń.